Imprezy organizowane na Wydziale Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego
w ramach Festiwalu Nauki 2011.

 
Wydział Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego zaprasza uczestników tegorocznego Festiwalu Nauki w dniach 16 – 18 września 2011 r. W dniu 16 września przewidziane są dwa wykłady: "Odlotowa chemia" - dr Andrzej Vogt; oraz „Jeśli planujesz przerobić swą ocenę przemyśl to jeszcze raz. Badanie dokumentów” – doc. Grzegorz Rusek (pierwszy o godz. 11.00, drugi o godz. 15.00 - konieczność zapisów!). Wykłady będą bogato ilustrowane efektownymi doświadczeniami a każde z nich zostanie wyczerpująco omówione. Dzięki temu uczestnictwo w wykładzie to nie tylko rozrywka, ale i nauka.
W drugim dniu Festiwalu na Wydziale Chemii (17 września) proponujemy dwa wykłady oraz warsztaty chemiczne. Pierwszy wykład przygotowany przez dr Jacka Wojaczyńskiego -" Nie tylko Nobel”. rozpocznie się o godzinie 10.30, Drugi wykład (godz. 13.00), na temat: „Czy możliwe jest doskonałe fałszerstwo dzieła sztuki?” wygłosi dr Barbara Łydżba-Kopczyńska.
Również w drugim dniu Festiwalu zapraszamy na warsztaty chemiczne (zapisy!). Warsztaty te organizowane są od wielu lat i niezmiennie cieszą się dużym zainteresowaniem. Uczestnicy warsztatów muszą zgłosić się na nie wcześniej. Niestety ilość miejsc jest ograniczona do ok. 500 osób, a ilość chętnych czasami kilkakrotnie większa. Dla zachowania bezpieczeństwa i utrzymania efektywności warsztatów ograniczenie liczby osób jest niestety konieczne. Uczestnicy są dzieleni na grupy 10 osobowe i każdej z nich towarzyszy opiekun dbający o bezpieczeństwo i pomagający w wykonywaniu doświadczeń. Część doświadczeń uczestnicy wykonują sami, w niektórych przypadkach są to demonstracje prowadzone przez doświadczonych eksperymentatorów. Dzięki małej liczebności grup wszystko można dokładnie zobaczyć, prawie wszystko dotknąć. Uczestników zapraszamy częstokroć do laboratoriów naukowych, a przeprowadzane doświadczenia dotyczą nowinek znanych z pierwszych stron gazet. Warsztaty to też okazja do bezpośrednich kontaktów z kadrą naukowo-badawcza i studentami, w czasie których można uzyskac informacje w sprawie wyboru przyszłych studiów i poczuć atmosferę prawdziwego laboratorium. Każdego roku proponowane są nieco inne ćwiczenia i w obecnej chwili nie można jeszcze podać ostatecznej ich listy.
W niedzielę 18 września dla najmłodszych uczestników Festiwalu zaplanowaliśmy imprezę edukacyjną prowadzoną w formie zabawy pod hasłem „Kawiarenka młodego chemika”. Celem przedsięwzięcia jest przedstawienie przedszkolakom czym zajmuje się „chemia”. Zabawa trwa godzinę i składa się z trzech części: zabawy grupowej „śledztwo w 10 minut”, zabawy plastycznej oraz wykonywania doświadczeń. We wszystkich eksperymentach wykorzystane zostaną tylko całkowicie bezpieczne produkty spożywcze, a poziom doświadczeń dostosowany jest do wieku i wiedzy 5 i 6 latków (zapisy!).
Program imprez festiwalowych
 
"Odlotowa chemia - Limit miejsc wyczerpany,
"Warsztaty chemiczne - limit miejsc wyczerpany.


piątek, 16.09.2011
  1. godz. 11.00, "Odlotowa chemia"
    dr Andrzej Vogt,
    Audytorium II
    zapisy:od 29.08-13.09.2011

  2. godz. 15.00, "Odlotowa chemia"
    dr Andrzej Vogt,
    Audytorium II
    zapisy:od 29.08-13.09.2011

  3. godz. 15.00, "Jeśli planujesz przerobić swą ocenę przemyśl to jeszcze raz. Badanie dokumentów"
    doc. Grzegorz Rusek.
    Audytorium II
    zapisy:od 29.08-13.09.2011
sobota 17.09.2011
  1. godz. 10.30, "Nie tylko Nobel",
    dr Jacek Wojaczyński,
    Audytorium I (wstęp wolny)

  2. godz. 13.00, "Czy tajemnice dawnych mistrzów i zagadki archeologii mogą być wjaśnione przez chemię?",
    dr Barbara Łydżba-Kopczyńska,
    Audytorium I, (wstęp wolny)

  3. godz. 10.00 - 11.30,
    godz. 12.00 - 13.30,
    godz. 15.00 - 16.30,
    godz. 17.00 - 18.30.

    Warsztaty chemiczne - laboratoria i pracownie naukowe na Wydziale Chemii UWr.
    zapisy:od 29.08-13.09.2011


niedziela 18.09.2011
  1. godz. 11.00 - 12.00
    godz. 12.30 - 13.30
    godz. 14.00 - 15.00

    'Kawiarenka młodego chemika", Klub Wydziału Chemii
    zapisy:od 29.08-13.09.2011
Zapisy i informacja:
zapisy:od 29.08-13.09.2011

tel. 071 3757 307,
e-mail: festiwal@wchuwr.pl
 
Wydział Chemii
Uniwersytet Wrocławski
ul. F. Joliot-Curie 14
50-383 Wrocław
 
 
Ćwiczenia wykonywane w czasie warsztatów prowadzonych podczas Festiwalu Nauki
1. Magia ciekłego azotu
    Opracowanie: Zespół Aktywacji Małych Cząsteczek I Kinetyki
    Osoby prezentujące:
  1. mgr Agnieszka Grala
Doświadczenie będzie prezentować skutki "mrożących" właściwości ciekłego azotu. Zanurzenie w nim takich przedmiotów jak: róża, balon, gumowy wąż, czy jabłko na pewien czas silnie wpływa na zmiany ich "elastyczności". Jakie to będzie miało konsekwencję dla tych przedmiotów? Zapraszamy do nas żeby się o tym przekonać...
 

Dodatkowo uczestnicy Festiwalu Nauki będą mieli okazje przyjrzenia się z bliska profesjonalnemu laboratorium badawczemu, w którym synteza związków chemicznych wymaga stosowania specjalistycznego szkła laboratoryjnego i aparatury.
2. Srebrzenie bombek
    Opracowanie: Zespół Teoretycznego Modelowania Procesów Chemicznych, Zespół Chemii Porfiryn I Metaloporfiryn
    Osoba prezentująca:
  1. dr Andrzej Bil
Ćwiczenie polega na pokryciu wewnętrznej strony bombki lustrem srebrnym. W tym celu wykorzystuje się próbę Tollensa, polegającą na utlenianiu aldehydów za pomocą amoniakalnego roztworu soli srebra
3. Tajemnice efektów specjalnych
(w roku 2011 zawieszony)
    Opracowanie: Zespół spektroskopii asocjatów, stanów przejściowych reakcji i strukturalnych przejść fazowych
    Osoby prezentujące:
  1. mgr Katarzyna Grzechnik
  2. mgr Dominik Jesariew
W czasie ćwiczenia będzie można zobaczyć jak otrzymać sztuczną krew oraz stworzyć wulkan z wydobywającą się z krateru żółtą pianą. Na koniec prowadzący rozwiąże zagadkę zniknięcia skradzionej w czasie pokazu monety
 

4. Właściwości związków i ich reaktywność
    Opracowanie: Zespół katalizy homogenicznej
    Osoba prezentująca:
  1. dr Andrzej Gniewek
W czasie ćwiczeń zaprezentowane zostaną zarówno takie doświadczenia, które stanowią "kanon" tego typu zajęć - jak na przykład rozdzielanie chromatograficzne tuszu i może to być powtarzane w szkolnym lub "domowym" laboratorium, jak również takie doświadczenia do których potrzebne są nie tylko specjalistyczne odczynniki i aparatura ale i wprawa w ich wykonywaniu. Każde ze zjawisk zostanie krótko omówione, aby była to nie tylko zabawa, ale i nauka.
    Oto propozycje doświadczeń:
  1. Chromatografia cienkowarstwowa tuszu z flamastra
  2. Ciekły ditlen (-183oC) - właściwości paramagnetyczne
  3. Krystalizacja octanu sodu z pomiarem temperatury roztworu i kryształów
  4. Efekty cieplne w reakcjach rodanku amonu z wodorotlenkiem baru i gliceryny z nadmanganianem potasu.
5. Ciepło krystalizacji
(w roku 2011 zawieszony)
    Opracowanie: Zespół struktury i oddziaływań molekularnych
    Osoba prezentująca:
  1. mgr Jerzy Kołodziejczak
Prezentowany eksperyment w prosty sposób ilustruje zjawiska towarzyszące przemianom fazowym. W czasie doświadczenia przechładzany jest ciekły tiosiarczan sodu. W wyniku "zaszczepienia" kryształkiem stałego tiosiarczanu sodu obserwuje się gwałtowne zestalenie cieczy, czemu towarzyszy silny efekt egzoenergetyczny. Przedstawione doświadczenie może być wstępem do dyskusji o wykorzystaniu alternatywnych źródeł energii oraz sposobów zagospodarowania energii cieplnej.
6. CHEMIA JĄDROWA – ZJAWISKA ZWIĄZANE Z PROMIENIOTWÓRCZOŚCIĄ NATURALNĄ
    Opracowanie: Zespół Fotokatalizy, Zespół Dynamiki i Struktury Związków Koordynacyjnych
    Osoby prezentujące:
  1. dr Andrzej Kochel
  2. dr Krzysztof Drabent
W czasie pokazu zostaną zaprezentowane właściwości substancji związane z emisją promieniowania jonizującego ( użyte substancje będą całkowicie bezpieczne dla uczestników zajęć). W pokazie wykorzystane będą: licznik Geigera-Müllera oraz sonda scyntylacyjna. Prowadzący również uwzględnią zagadnienia związane z budową i działaniem reaktorów jądrowych.
7. Nowe trendy w dziedzinie molekularnego magnetyzmu
    Opracowanie: Zespół Molekularnego Magnetyzmu i Nowych Materiałów
    Osoby prezentujące:
  1. dr Andrzej Pochaba,
  2. mgr Mirosław Wrzecion
W czasie warsztatów zostaną zaprezentowane najnowsze dokonania w zakresie badań magnetochemicznych nowoczesnych materiałów magnetycznych (magnesów molekular-nych). Przedstawiona też zostanie aparatura stosowana do niskotemperaturowych badań magnetycznych.
8. Dlaczego chemik lubi otrzymywać kryształy ...
    Opracowanie: Zespół Krystalografii
    Osoby prezentujące:
  1. prof. dr hab. Tadeusz Lis
  2. mgr Marta Krawczyk
  3. mgr Monika Krawczyk
  4. mgr Inga Gajewska
  5. mgr Adrian Mermer
  6. Tomasz Jakubowski
  7. Adriana Swacha
Uczestnicy zostaną wprowadzeni w tajniki rentgenografii strukturalnej monokryształów stosowanej w Zakładzie Krystalografii. Technika ta pozwala dowiedzieć się jak wyglądają cząsteczki związku badanego przez chemika (w tym ile wynoszą długości wiązań, wartości kątów międzywiązaniowych...) oraz w jaki sposób są one upakowane w krysztale. Prezentacja będzie obejmowała następujące części:
  1. Jak zobaczyć jak wyglądają cząsteczki czyli...
    prezentacja zjawiska dyfrakcji promieni X na krysztale oraz metodyki badań na dyfraktometrze.
  2. Świat kryształów czyli...
    ocena jakości kryształu - ćwiczenia praktyczne.
  3. Owoc pracy krystalografa na ekranie komputera - praca z programami do wizualizacji wyników badań krystalograficznych - ćwiczenia praktyczne.
9. Nowe materiały magnetyczne - nowe właściwości, nowe możliwości
    Opracowanie: Zespół Dielektryków
    Osoba prezentująca :
  1. mgr Piotr Chabecki
Materiały magnetyczne to fascynująca dziedzina nauki i technologii. Uczestnicy warsztatów przekonają się, że właściwości magnetyczne można nadać materiałom przypominającym swoim wyglądem pianę, gąbkę, plastelinę, a nawet ciecz. Te "dziwne" magnesy będzie można brać do ręki i poznawać ich niezwykłe właściwości. W czasie warsztatów zaprezentowane będą takie ćwiczenia jak: "skacząca ciecz", "znikające fale", "biegnący jeż", "ciecz kapiąca do góry", "magiczna strzykawka", "wodne żelazo".

Każde ze zjawisk zostanie krótko omówione i wyjaśnione.
(Zdjęcie zapożyczone z http://www.flickr.com/photos/jurvetson)

10. Luminescencja metali i związków chemicznych i jej detekcja
(w roku 2011 zawieszony)
    Opracowanie: Zespół Dielektryków
    Osoba prezentująca:
  1. dr Marcin Sobczyk
Luminescencja jest zjawiskiem polegającym na emisji promieniowania elektromagnetycznego (fal świetlnych) z zakresu widzialnego. Związane jest to z przejściem promienistym pomiędzy dwoma stanami energetycznymi wzbudzonego atomu lub cząsteczki. Podczas pokazu zostanie zaprezentowana fotoluminescencja nanokrystalicznych związków europu i terbu, mających zastosowanie jako luminofory w lampach kineskopowych.
Pokaz obejmować będzie również rejestrację widma emisyjnego lampy wolframowej, lampy rtęciowej, czerwonego lasera półprzewodnikowego i luminoforu, za pomocą światłowodu sprzężonego ze spektrometrem CCD.
11. Wirtualne laboratorium chemiczne
    Opracowanie: Zespół Spektroskopii Cieczy Molekularnych
    Osoby prezentujące:
  1. mgr Krzysztof Beć
  2. mgr Justyna Grabska
  3. mgr Irmina Grotowska
W czasie warsztatów zostanie wykorzystany program ChemLab firmy Model Science. Program ten jest przeznaczony dla prowadzenia symulowanych doświadczeń laboratoryjnych. Prezentowana wersja programu jest wersja testową. Dostępnych jest 6 odczynników, kilkanaście naczyń laboratoryjnych i zestaw typowych operacji laboratoryjnych. Doświadczenie prowadzone w "wirtualnym" laboratorium pozwala na szybkie zapoznanie się z podstawowymi sprzętami laboratoryjnymi, odczynnikami i metodami pracy. Może to być propozycja wstępu do pracy w prawdziwym laboratorium chemicznym.
12. Pokaz zabezpieczeń fluorescencyjnych na banknotach i dokumentach
    Opracowanie: Zespół Fizykochemii Lantanowców
    Osoby prowadzące:
  1. dr Jerzy Sokolnicki
  2. mgr Dagmara Stefanowska
  3. mgr Anna Dobrowolska
  4. mgr Aleksandra Grezer
  5. mgr Aneta Wiatrowska
Jednym ze sposobów zabezpieczania dokumentów i papierów wartościowych jest wykonywanie na nich znaków substancją fluoroscencyjną, która pod wpływem promieniowania UV lub z zakresu bliskiej podczerwieni wykazuje emisję powodującą, że znaki te stają się kolorowe. Ich kolor i kształt są charakterystyczne dla danego rodzaju papierów wartościowych czy dokumentów i są trudne do podrobienia. Do wywoływania emisji stosuje się lampy UV lub diody laserowe. W czasie prezentacji pokazane zostaną zabezpieczenia banknotów polskich, Euro i prawa jazdy.
13. Odbarwianie gencjany pod wpływem promieniowania UV w obecności TiO2 jako katalizatora
    Opracowanie: Zespół Fotokatalizy
    Osoba prowadząca:
  1. dr Izabela Czeluśniak
Chemiczne skutki działania światła odgrywają w naszym życiu istotną rolę, z czego najczęściej nie zdajemy sobie sprawy. Reakcje fotochemiczne, czyli takie, które zachodzą pod wpływem działania światła, są najważniejszymi dla życia procesami na Ziemi. Fotoliza wody na wolny tlen i wodór dała niezbędny dla życia tlen, bez którego nie powstałoby życie. Utworzona w procesie fotosyntezy materia organiczna jest podstawą łańcucha pokarmowego. Paliwa kopalne: węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny są także przykładem zmagazynowanej na drodze procesu fotochemicznego energii. Współczesny człowiek również próbuje wykorzystać reakcje chemiczne w celu poprawienia sobie jakości życia. Postęp w takich dziedzinach jak fotografika, drukarstwo, elektronika a nawet medycyna byłby niemożliwy bez wykorzystania procesów fotochemii. Rozkład związków organicznych w obecności nietoksycznego dwutlenku tytanu jest przykładem wykorzystania procesu fotokatalitycznego do usuwania zanieczyszczeń w wodzie, takich jak np. pestycydy. Celem eksperymentu będzie pokazanie wpływu fotokatalizatora, TiO2 na proces odbarwiania gencjany.
14. Niezwykłe właściwości układów w stanach głęboko niezrównoważonych
    Opracowanie: Zespół Zastosowań strukturalnych EPR
    Osoba prowadząca:
  1. dr Katarzyna Wajda-Hermanowicz
Kiedy Borys Biełousow, dyrektor Instytutu Biofizyki w byłym ZSRR, w 1951 roku wysłał do publikacji w czasopiśmie naukowym artykuł, w którym ogłosił odkrycie oscylacyjnej reakcji chemicznej, jego praca została od razu odrzucona z krótką notą, że jest to niemożliwe. W rezultacie Biełousow nie był w stanie opublikować swoich wyników. 10 lat później, jego student Anatol Kabotyński powtórzył prace Biełousowa i udało mu się przekonać większe grono chemików do idei oscylatora chemicznego. Dopiero w 1972 roku trzech naukowców z uniwersytetu w Oregonie: Field, Körös i Notes opublikowało pełny mechanizm reakcji Biełousowa. Co jest takiego niezwykłego w tych reakcjach?
Na naszych oczach z chaosu zupełnie samorzutnie rodzą się struktury przestrzenne o niezwykłych właściwościach bądź wszystkie cząsteczki w roztworze "na komendę" ulegają reakcji chemicznej

    Zaprezentowane zostaną reakcje:
  1. Wędrujące fale reaktywności w reakcji Kabotyńskiego-Zaikina-Winfree
  2. Samoorganizacja przestrzenna w Reakcji Biełousowa-Żabotyńskiego
  3. Reakcja oscylacyjna Briggsa-Rauschera
Na co komu takie reakcje? Poza estetyczną przyjemnością płynącą z obserwacji tych zjawisk, reakcje te są analogami zjawisk periodycznych w organizmach żywych, choćby takich jak bicie serca. Oprócz tego są one natury czysto chemicznej, więc ich zrozumienie jest początkiem pojmowania bardziej złożonej i subtelnej chemii - chemii organizmów żywych.
15. Kolorowa chemia
    Opracowanie: ZB-16, Zespół Spektroskopii, Struktury i Elektrochemii Związków Koordynacyjnych f- i d-elektronowych
    Osoby prowadzące:
  1. dr Rafał Janicki
  2. mgr Katarzyna Rubka
  3. Michał Babij
  4. W czasie pokazu zostaną zaprezentowane doświadczenia, podczas których związki chemiczne będą zmieniały barwę na skutek reakcji chemicznych, temperatury lub światła.